بجوشش در خواهد آمد : * ( وَأَعْتَدْنا لِمَنْ كَذَّبَ بِالسَّاعَةِ سَعِيراً . إِذا رَأَتْهُمْ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ سَمِعُوا لَها تَغَيُّظاً وَزَفِيراً ) * فرقان : 11 - 12 . ضمير * ( « رَأَتْهُمْ » ) * راجع بسعير است يعنى چون آتش آنها را از جاى دور مشاهده كند ميشنوند كه ميجوشد و صفير مىزند . آتش مردم را به طرف خودش ميخواند * ( كَلَّا إِنَّها لَظى . نَزَّاعَةً لِلشَّوى . ) * * ( تَدْعُوا مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى ) * معارج : 15 - 17 . آتش آخرت پاك شعله است ، پوستها را مىكند ، آنكه را كه به حق پشت كرده و از آن اعراض نموده بسوى خويش ميخواند رجوع شود به لفظ « جهنّم » و « سعير » ببين تكامل بكجا سر خواهد زد كه حتى آتش بينا و گوياست . نه فقط زبان بلكه تمام اعضاء از پوست و دست و پا و غيره گويا خواهند بود همه زبانند و گوشاند در عدّه‌اى از آيات راجع بشهادت اعضاء بدن تصريح شده از جمله * ( حَتَّى إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصارُهُمْ وَجُلُودُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ ) * فصلت : 20 . چون پيش آتش آيند ، گوشها ، چشمها و پوستهايشان به آنچه كرده‌اند گواهى ميدهد . بالاتر از اين رو كرده بپوستهايشان گويند * ( « لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا » ) * چرا بر عليه ما گواهى داديد ؟ آنها در جواب گويند * ( أَنْطَقَنَا الله الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ ) * فصلت : 21 . خدائى كه همه چيز را گويا كرده ما را بنطق در آورد ، اين خيلى عجيب است گفت و شنود با پوست يعنى چه ! ! عده‌اى اين آيات را تأويل ميكنند ولى تكامل همه جانبه جز اين معنى ندارد . ديد چشم بقدرى تفاوت خواهد كرد كه حتى فرشتگانرا خواهد ديد حتى چشم كفّار كه فرموده : * ( يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ لا بُشْرى يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ ) * فرقان : 22 . و هم مؤمنان خواهند ديد * ( وَتَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ هذا يَوْمُكُمُ الَّذِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ ) * انبياء : 103 . بطور كلى پرده از چشم برداشته مىشود و چيزهائى مىبيند كه پيش از آن اصلا نديده بود * ( فَكَشَفْنا عَنْكَ ) *